Trong thời gian qua cùng với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế thị trường, vấn đề xây dựng thương hiệu ngày càng được nhiều doanh nghiệp quan tâm.

Trong thị trường nội địa, các tập đoàn, công ty nước ngoài một mặt tăng cường đầu tư chi phí quảng bá mạnh mẽ thương hiệu của mình, tạo một sức ép cạnh tranh lớn lao đối với doanh nghiệp nội địa.

Mặt khác, họ bắt đầu khai thác một số thương hiệu nổi tiếng sẵn có của Việt Nam, bằng cách bỏ tiền mua lại thương hiệu và phát triển sản phẩm thành thương hiệu của mình.

Chẳng hạn tập đoàn Unilever mua lại thương hiệu kem đánh răng P/S và khai thác địa điểm xuất xứ “Phú Quốc” với sản phẩm nước mắm Knorr Phú Quốc.

Trên thị trường quốc tế, các doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu mạnh các mặt hàng tiêu dùng, nông thủy hải sản, thực phẩm, … với chất lượng không thua kém với các sản phẩm quốc tế. Tuy nhiên, khoảng 90% sản phẩm Việt Nam vào thị trường thế giới hầu hết thông qua trung gian dưới dạng thô hoặc gia công cho các thương hiệu nước ngoài.

Do đó, hình ảnh thương hiệu Việt Nam thường mờ nhạt đối với khách hàng nước ngoài. Chưa kể một số thương hiệu Việt Nam thường phải đối phó với những tranh chấp thương hiệu trên thị trường thế giới (trường hợp Trung Nguyên, Vinataba, Sa Giang, Biti’s,…)

Trong thời gian gần đây, nhận thức được tầm quan trọng của thương hiệu đối với hoạt động sản xuất kinh doanh, một số doanh nghiệp Việt Nam đã bắt đầu quan tâm đến việc xây dựng thương hiệu và bảo hộ thương hiệu trên thị trường toàn cầu (Phở 24, bưởi Năm Roi, …)

Tuy nhiên, phần lớn các doanh nghiệp Việt Nam chưa có nhận thức đầy đủ và đúng mức về vấn đề xây dựng thương hiệu một cách lâu dài và phát triển thương hiệu bền vững trong môi trường cạnh tranh và kinh doanh toàn cầu.

Theo một điều tra gần đây của Dự án hỗ trợ Doanh nghiệp về năng lực xây dựng và quảng bá thương hiệu, với mẫu 500 doanh nghiệp trên toàn quốc thì có đến 25 – 30% doanh nghiệp không hề đầu tư vào việc xây dựng thương hiệu, trên 70% có đầu tư nhưng không toàn diện, đầy đủ ở mức dưới 5%.

Xuất phát từ hoạt động kinh doanh ngày càng phát triển và tăng trưởng mạnh mẽ trên thị trường toàn cầu, đặc biệt trên thị trường khu vực ASEAN, các doanh nghiệp bây giờ cần phải tập trung vào việc xây dựng cho mình hệ thống chiến lược Marketing đúng đắn.

Doanh nghiệp phải đảm bảo duy trì và gia tăng doanh số trong điều kiện cạnh tranh gay gắt. Doanh nghiệp phải học hỏi bằng cách nào thu hút cho được những khách hàng ngày càng khó tính, có nhiều kiến thức, nhiều thông tin và thậm chí nhiều quyền lực? Doanh nghiệp phải thấu hiểu khách hàng và kết nối chặt chẽ với họ.

Những người làm Marketing phải thông hiểu xuyên suốt những đặc điểm của môi trường vùng, địa phương và môi trường văn hóa, nhân khẩu, tâm lý, và phải biết sử dụng những đặc điểm này trong việc tìm kiếm cơ hội, nhận dạng, dự đoán và sáng tạo cơ hội, đồng thời biến cơ hội thành hiện thực.

Cho đến bây giờ, có phải chăng bí quyết duy nhất và đơn giản nhất để xây dựng thương hiệu thành công, đi đến xây dựng thương hiệu mạnh, thậm chí thương hiệu dẫn đầu là tác động đến nhận thức của khách hàng như thế nào về công ty hoặc về sản phẩm.

Thương hiệu ảnh hưởng đến quyết định mua sắm của khách hàng bằng cách phối hợp các giá trị vật chất và giá trị cảm xúc/ tâm lý thông qua việc gợi mở cho khách hàng họ là ai đang sinh sống hoặc họ mong muốn sống như thế nào, một phong cách sống, một lối sống nào đó?

Hoặc họ muốn thể hiện mình là một người như thế nào, ở một đẳng cấp, một địa vị nào đó, kể cả họ có thể là một người khác biệt so với xung quanh. Ngoài ra thương hiệu còn tạo điều kiện cho khách hàng nhiều cơ hội để phán quyết và lựa chọn.

 Dựa vào những thương hiệu đã lựa chọn, khách hàng có thể yên tâm về tiêu chuẩn chất lượng của sản phẩm và dịch vụ, giảm thiểu được rủi ro khi mua sắm.

 Xây dựng thương hiệu thành công trước hết phụ thuộc vào việc tìm hiểu khách hàng đã, đang và sẽ tìm kiếm cái gì?  Trong bối cảnh của việc gia tăng cường độ của cạnh tranh, thương hiệu giữ vai trò quuyết định trong việc duy trì khách hàng trung thành, bổ sung không ngừng khách hàng mới và cuối cùng giúp cho doanh nghiệp tồn tại  và phát triển bền vững.Thậm chí, không phải chỉ doanh nghiệp, mà nhiều quốc gia hiện nay cần phải tham gia vào hoạt động Marketing và xây dựng thương hiệu quốc gia xuất phát từ nhiều lý do : Thu hút đầu tư, xúc tiến thương mại, tích trữ các nguồn lực để phát triển, v.v…

Như vậy, vấn đề xây dựng thương hiệu có ý nghĩa cực kỳ quan trọng trong việc phát triển bền vững doanh nghiệp, hay nói cách khác có ý nghĩa chiến lược. Vậy thì,  trong việc thiết kế chiến lược thương hiệu, đối với doanh nghiệp Việt Nam, cần đặc biệt chú trọng một số vấn đề cốt lõi sau đây :

1. Vấn đề thứ nhất : Hình thành rõ nét Bộ ba của tam giác : Định vị - Khác biệt hóa - thương hiệu.

Thương hiệu trước hết xuất phát từ việc phân khúc thị trường, xác định khách hàng mục tiêu, từ đó mà định vị (Positioning) để giúp cho khách hàng nhận dạng thương hiệu, hiểu rõ bản sắc thương hiệu (Brand identity). Sau đó bằng con đường khác biệt hóa (Differentiation) để tạo phẩm chất trung thực của thương hiệu (Brand integrity). Để rồi cuối cùng xây dựng được hình ảnh của thương hiệu ( Brand image).

2. Vấn đề thứ hai : Cụ thể hóa bộ ba tam giác nêu trên thông qua một quy trình xây dựng chiến lược thương hiệu.

Bao gồm 9 giai đoạn được mô hình hóa thành 9 chữ P sau đây (mô hình Philip Kotler) :
(1)  Probing the market (P1) – Nghiên cứu, phân tích, đánh giá và tiên đoán thị trường.

(2)  Partitioning the market (P2) – Phân khúc thị trường.

(3)  Pursuing the market (P3) – Lựa chọn thị trường mục tiêu.

(4)  Positioning the brand (P4) – Định vị thương hiệu.

(5)  Producing the brand (P5) – Xây dựng thương hiệu.

(6)  Pricing the brand (P6) – Định giá thương hiệu.

(7)  Placing the brand (P7) – Phân phối thương hiệu.

(8)  Promoting the brand (P8) – Chiêu thị/ quảng bá thương hiệu.

(9)  Post-purchasing Activities (P9) – Các hoạt động dịch vụ.

Có 9 yếu tố cốt lõi cuả Marketing được hình thành ở quy trình nêu trên :

(1) Phân khúc (Segmenting)

(2) Khách hàng mục tiêu (Targeting)

(3) Định vị (Positioning)

(4) Khác biệt hoá (Differentiation)

(5) Marketing hỗn hợp (Marketing mix)

(6) Bán hàng (Selling)

(7) Thương hiệu (Brand)

(8) Dịch vụ (Services)

(9) Quy trình sản xuất (Process)

Một ví dụ về sự thành công điển hình của thương hiệu “Number One” ở Việt Nam. Sự thành công này xuất phát từ việc thẩm định đúng đắn thực trạng của môi trường Marketing ở khu vực Asean và Việt Nam, đặc biệt về tình hình của nhu cầu, táo bạo đầu tư, và triển khai chiến lược thích hợp trong việc tạo ra sản phẩm có chất lượng, hệ thống kênh phân phối mạnh, và chiến lược thương hiệu có hiệu quả.

Bài học này là một kinh nghiệm có giá trị đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ khi cạnh tranh trong môi trường toàn cầu.

Thương hiệu “Number One” là một minh chứng về sự thành công trong định vị đối với một thương hiệu mang tính khai phá (“Pionneer brand”). Tự cho mình là một loại nước uống bổ dưỡng đầu tiên được đóng chai ở Việt Nam, “Number One” đã thực hiện được việc phân phối rộng rãi cho mọi người với mức giá phù hợp.

Công nghệ vô chai đã bổ sung tính khác biệt đối với các loại thức uống bổ dưỡng khác và đã gia tăng sự nhận thức của khách hàng đối với thương hiệu.

Sự thành công của “Number One” có thể tóm tắt thành 7 điểm sau đây :
1. Khác biệt hóa thể hiện qua đây là thức uống bổ dưỡng đầu tiên ở Việt Nam.

2. Giá bán thấp, phù hợp với mọi tầng lớp khách hàng trong nước với dân số trên 80 triệu người.

3. Yếu tố gây “bất ngờ” : Việc tung ra một sản phẩm thức uống bổ dưỡng vô chai là một thách thức lớn đối với các doanh nghiệp trong nước vốn có nguồn lực về tài chính và công nghệ yếu. Đây là một sản phẩm đối với một công ty mới thành lập, làm cho các đối thủ lớn không quan tâm

và càng không thể phản ứng đối phó cho tới khi “Number One” đã ở vào thế “tay trên”.

4. Định vị thích hợp thông qua sự thuận tiện trong sử dụng. Trong một quốc gia với trên 65% là giới trẻ, và 80% dân số còn phụ thuộc vào kinh tế nông nghiệp, thì việc Marketing của một thức uống bổ dưỡng với giá rẻ, đồng thời an toàn và vệ sinh – đó là một ý tưởng Marketing độc đáo.

5. Có được một chiến lược thương hiệu có hiệu quả. Đây là một trong một số rất ít doanh nghiệp có sáng kiến thuê dịch vụ quảng cáo nước ngoài để tiến hành chiến dịch quảng cáo theo phương pháp chuyên nghiệp.

6. Khai thác tốt các hoạt động Vận động công chúng (Public Relations) chẳng hạn như tài trợ bóng đá, các hoạt động từ thiện và lợi ích cộng đồng.

7. Trong môi trường của Việt Nam, Khi mà các khái niệm về “thương hiệu” vẫn còn mới mẻ, thì khả năng tư duy sáng tạo và việc thực hiện đến cùng các nỗ lực đã tạo ra cho “Number One” đã trở thành một thương hiệu quen thuộc (Familiar Brand) trong tầng lớp khách hàng tiêu dùng Việt Nam.