Đầu tư thiết kế cho sản phẩm - Doanh nghiệp Việt Nam còn coi nhẹ

Người ta thường nói sản phẩm chiếm lĩnh được thị trường là nhờ có thương hiệu tốt. Nhưng một yếu tố khác vô cùng quan trọng lại thường không được chú ý, đó là thiết kế kiểu dáng mẫu mã cho sản phẩm. Và thực tế này đang tồn tại ở Việt Nam!

Ông Trần Văn Bình - Giám đốc Trung tâm truyền thông nghệ thuật Trường đại học Kiến trúc thành phố Hồ Chí Minh đưa ra nhận xét: “… thường các DN Việt Nam ngại đầu tư cho thiết kế sản phẩm hoặc chưa đủ mạnh dạn để sản xuất sản phẩm từ thiết kế của DN mình, vì việc này gây mất thời gian, tốn tiền và rủi ro cao. Do đó, họ chọn cách an toàn hơn, là nhận lắp ráp hoặc phát triển mẫu mã sản phẩm từ những thiết kế có sẵn của nước ngoài”

Trong khi đó, thiết kế như công cụ của cách mạng khắc dấu thương hiệu bằng sáng tạo thiết kế Bordeaux mẫu mực; nhãn hiệu thành công trước tiên tạo ra “tính khác biệt”; “rẽ trái để tạo sự khác biệt, sự khác biệt làm nên danh tiếng, lợi nhuận và sự khác biệt đó bắt nguồn từ thiết kế”; ở đâu có sản phẩm ở đó cần có thiết kế; v.v…Đầu tư thiết kế sản phẩm, không chỉ cung cấp cơ hội tiếp cận các đơn hàng giá trị gia tăng cao lên, mà còn là một thị trường rộng lớn và ít đối thủ ở Việt Nam. Đây là vấn đề nhiều DN cần nhận thức được và thay đổi tư duy. Hiện ngành thiết kế Việt Nam với khoảng 1.500 doanh nghiệp có bộ phận thiết kế thay vì con số vài chục doanh nghiệp như cách đây vài năm.

Kinh nghiệm từ Hàn Quốc, một quốc gia đã sớm triển khai chiến lược thiết kế sâu rộng Hàn Quốc đã nâng cao tính cạnh tranh và tạo dấu ấn mạnh mẽ cho các sản phẩm của mình trên thị trường thế giới. Ngay từ năm 1970 Chính phủ Hàn Quốc đã cho thành lập Trung tâm Thiết kế quốc gia (đến năm 2001 Trung tâm này đã phát triển thành Viện Xúc tiến quốc tế Hàn Quốc). Trải qua bốn thập kỷ, công nghiệp thiết kế của Hàn Quốc đã trở thành ngành công nghiệp có lịch sử phát triển lâu dài được Chính phủ hỗ trợ. Nhìn vào những con số đầu tư cho thiết kế năm qua của Hàn Quốc đã thực sự gây ấn tượng: tổng giá trị của ngành công nghiệp thiết kế lên đến 4,4 tỷ USD, trong đó đầu tư của Chính phủ cho thiết kế lên 35 triệu USD, nhân lực dành cho ngành này cũng lên đến 54.500 người…

Những tên tuổi như Huyn dai, Sam Sung, LG… trở nên nổi tiếng khắp toàn cầu ngay từ những thập niên 70, 80 của thế kỷ trước một phần là nhờ thành công từ thiết kế. Sam Sung, một tập đoàn với những sản phẩm lừng danh trong lĩnh vực điện lạnh, điện tử… đã đặt thiết kế lên bàn cân về bản chất hai khái niệm thiết kế và kinh doanh thành để so sánh. Theo đó trong suốt quá trình phát triển Sam Sung thực hiện quy trình kinh doanh sáng tạo thiết kế từ thiết kế dây chuyền; thiết kế vòng tròn; thiết kế thế hệ khác; thiết kế tương lai. Nhờ vậy mỗi khi một dòng sản phẩm ra đời đều có kiểu dáng, mẫu mã phù hợp với xu thế thị hiếu xã hội đương đại, sự gọn nhẹ, bắt mắt, hợp thời trang của những chiếc điện thoại hay máy ảnh kỹ thuật số, tivi Sam Sung khi được giới thiệu ra thị trường, đều nhận được sự hưởng ứng của người tiêu dùng. Đổi mới và sáng tạo trong thiết kế sản phẩm chưa đủ, đối với bao bì và nhãn hiệu sản phẩm cũng cần có cuộc cách mạng về thiết kế. Kinh nghiệm từ Tập đoàn Ung Jin trong thiết kế bao bì, nhãn hiệu sản phẩm nước ép trái cây. Ung Jin hiểu rằng: Nhãn hiệu lấy từ khái niệm sức khỏe; cần có nhãn hiệu thống nhất mới…

Đối với Việt Nam ngành công nghiệp thiết kế đã khởi động phát triển khoảng hơn một thập kỷ nay. Theo các chuyên gia Hàn Quốc, Việt Nam có nhiều ưu thế để phát triển mạnh mẽ ngành công nghiệp thiết kế này. Nếu lấy riêng mảng thiết kế nhãn hiệu mà xét, Việt Nam với những điểm mạnh như: về khí hậu và địa lý; giàu nguồn tài nguyên; giá cả phải chăng; ý chí nhiệt tình với giáo dục và phát triển. Đây là cơ sở chắc chắn giúp Việt Nam hoàn toàn có thể phát triển ngành công nghiệp thiết kế. Vì nhãn hiệu là sự biểu đạt lời hứa cung cấp của doanh nghiệp với người tiêu dùng. Từ đó khắc dấu ấn vào trí nhớ của khách hàng tiềm năng ý thức về sản phẩm “có một không hai” trên thị trường.

Tuy nhiên, để thành công Việt Nam cũng cần nhận biết và có biện pháp khắc phục những nhược điểm: có quá nhiều quốc gia mới nổi khác là đối thủ cạnh tranh; truyền thông đại chúng đang phát triển trên toàn thế giới; bức tường chắn xâm nhập vào các nước tiên tiến khá kiên cố; tiếp cận với thị trường không dễ; nguồn lao động phong phú, nhưng thiếu nhân lực chuyên nghiệp.